Een zorgbarende trend, noemen ze het zelf. De Nederlandse bisdommen krijgen elk jaar minder geld binnen, door een daling in de giften van kerkgangers.
Nederlandse bisdommen bezorgd: de giften lopen terug en dus lijden ze flink verlies
Het Vaticaan springt niet bij
Elk bisdom staat onder leiding van een bisschop, die onder meer pastoors, kapelaans en pastoraal werkers benoemt. De bisdommen begeleiden, adviseren en controleren de parochies, bijvoorbeeld als het gaat om de liturgie of het wel of niet sluiten van kerken. Ook de financiën van de parochies worden door de bisdommen gecontroleerd. Alleen als het daar helemaal fout gaat, kan het bisdom ingrijpen. Elk bisdom is verantwoordelijk voor zijn eigen financiën, andere bisdommen of het Vaticaan springen niet bij.
Om financieel te overleven zijn bijna alle bisdommen afhankelijk van beleggingen in vastgoed en effecten. Dat is risicovol, want de koers van aandelen schommelt. Zo brachten de beleggingen in het bisdom Groningen-Leeuwarden in 2019 nog 734 duizend euro op. Een jaar later 61 duizend euro, waardoor de cijfers direct rood kleurden.
‘Zorgbarende trend’
Toch is dit niet het grootste financiële gevaar voor de bisdommen. Dat ligt in de dalende opbrengst van de parochies. Bisdommen leefden decennia lang van geld dat van onderaf komt, van de parochianen. Zij doneren aan hun parochie en de parochies betalen weer aan de bisdommen, via de bisdommenafdracht. Als de inkomsten van de parochies dalen, gebeurt hetzelfde bij de bisdommen. Een groot deel van die inkomsten komt binnen via de Actie Kerkbalans, de jaarlijkse landelijke geldwervingsactie van kerken. De opbrengsten van die actie daalden de afgelopen jaren telkens met 2 tot 4 procent per jaar.
De bisdommen luiden daarom in hun jaarverslagen de noodklok. Dat er via de parochies steeds minder geld binnenkomt ‘vormt een bedreiging waarop een antwoord door het bisdom gezocht zal moeten worden’, staat in het jaarverslag van 2019 van het bisdom Breda. Ook in het jaarverslag van het bisdom Roermond gaat het over de ‘zorgbarende trend van dalende inkomsten bij parochies’. Het bisdom Groningen-Leeuwarden schrijft dat ‘de financiële situatie van het bisdom zorgelijk blijft.’
Dit artikel verscheen ook bij Trouw.